
# AI-aangedreven Retrieval‑Augmented Generation voor realtime bewijssamenstelling in beveiligingsvragenlijsten

Beveiligingsvragenlijsten, leveranciersrisicobeoordelingen en compliance‑audits zijn een dagelijkse bottleneck voor SaaS‑bedrijven geworden. Het handmatig zoeken naar beleidsdocumenten, audit‑rapporten en configuratiesnapshots verspilt niet alleen engineering‑uren, maar introduceert ook het risico op verouderde of inconsistente antwoorden.  

Retrieval‑Augmented Generation (RAG) biedt een nieuw paradigma: in plaats van uitsluitend te vertrouwen op een statisch Large Language Model (LLM), **haalt RAG de meest relevante documenten op het moment van de vraag op** en voedt deze aan het model voor synthese. Het resultaat is een **realtime, op bewijs gesteund antwoord** dat kan worden getraceerd naar de originele bron, waardoor zowel snelheid als audit‑eerbaarheid worden gegarandeerd.

In dit artikel behandelen we:

* De kernarchitectuur van RAG en waarom deze past in de workflow van vragenlijsten.  
* Hoe Procurize een RAG‑pipeline kan integreren zonder bestaande processen te verstoren.  
* Een stap‑voor‑stap implementatie‑gids, van data‑ingestie tot antwoordverificatie.  
* Beveiligings‑, privacy‑ en compliance‑overwegingen die uniek zijn voor deze aanpak.  
* Meetbare ROI en toekomstige uitbreidingen zoals continu leren en dynamische risicoscoring.

---

## 1. Waarom klassieke LLM’s tekortschieten voor beveiligingsvragenlijsten

| Beperking | Impact op automatisering van vragenlijsten |
|------------|-------------------------------------------|
| **Statische kennisafkapping** | Antwoorden weerspiegelen de trainingssnapshot van het model, niet de nieuwste beleidswijzigingen. |
| **Hallucinatierisico** | LLM’s kunnen plausibel lijkende tekst genereren die geen basis heeft in daadwerkelijke documentatie. |
| **Gebrek aan herkomst** | Auditors eisen een directe koppeling naar het bronartefact (beleid, **[SOC 2] rapport**, configuratiebestand). |
| **Regelgevende beperkingen** | Bepaalde rechtsgebieden vereisen dat AI‑gegenereerde inhoud verifieerbaar en onveranderlijk is. |

Deze hiaten dwingen organisaties terug te gaan naar handmatig copy‑and‑paste, waardoor de beloofde efficiëntie van AI teniet wordt gedaan.

---

## 2. Retrieval‑Augmented Generation – Kernconcepten

In essentie bestaat RAG uit drie bewegende delen:

1. **Retriever** – Een index (vaak vector‑gebaseerd) die snel de meest relevante documenten voor een query kan opleveren.  
2. **Generatief Model** – Een LLM die de opgehaalde fragmenten en de oorspronkelijke vraag combineert tot een samenhangend antwoord.  
3. **Fusion‑laag** – Logica die bepaalt hoeveel fragmenten er worden doorgegeven, hoe ze worden geordend en hoe ze worden gewogen tijdens de generatie.

### 2.1 Vector Stores voor bewijs‑retrieval

Het embedden van elk compliance‑artefact (beleid, audit‑rapporten, configuratiesnapshots) in een dichte vectorruimte maakt semantisch zoeken mogelijk. Populaire open‑source opties omvatten:

* **FAISS** – Snel, GPU‑versneld, ideaal voor high‑throughput pijplijnen.  
* **Milvus** – Cloud‑native, ondersteunt hybride indexering (scalar + vector).  
* **Pinecone** – Beheerde service met ingebouwde beveiligingscontroles.

### 2.2 Prompt‑engineering voor RAG

Een zorgvuldig geformuleerde prompt zorgt ervoor dat de LLM de opgehaalde context behandelt als *authoriteit‑bewijs*.

```text
Je bent een compliance‑analist die een beveiligingsvragenlijst beantwoordt. Gebruik ALLEEN de verstrekte bewijsfragmenten. Citeer elk fragment met zijn bron‑ID. Als een antwoord niet volledig onderbouwd kan worden, markeer het voor handmatige beoordeling.
```

De prompt kan in Procurize worden getemplatized zodat elk vragenlijstitem automatisch de toegevoegde bewijs‑snippet krijgt.

---

## 3. Integratie van RAG in het Procurize‑platform

Hieronder een hoog‑niveau flow‑diagram dat toont waar RAG past in de bestaande Procurize‑workflow.

```mermaid
graph LR
    A["Vragenlijstitem"] --> B["RAG‑service"]
    B --> C["Retriever (Vector Store)"]
    C --> D["Top‑k bewijsfragmenten"]
    D --> E["LLM‑generator"]
    E --> F["Conceptantwoord met citaties"]
    F --> G["Procurize beoordelings‑UI"]
    G --> H["Definitief antwoord opgeslagen"]
    style B fill:#f9f,stroke:#333,stroke-width:2px
    style G fill:#bbf,stroke:#333,stroke-width:2px
```

**Belangrijke integratiepunten**

* **Trigger** – Wanneer een gebruiker een onbeantwoord vragenlijstitem opent, stuurt Procurize de vraagtekst naar de RAG‑microservice.  
* **Contextverrijking** – De retriever haalt tot *k* (meestal 3‑5) meest relevante bewijs‑snippets op, elk gemarkeerd met een stabiele identifier (bijv. `policy:ISO27001:5.2`).  
* **Conceptantwoord** – Het LLM produceert een concept dat inline citaten bevat zoals `[policy:ISO27001:5.2]`.  
* **Human‑in‑the‑Loop** – De Review‑UI accentueert de citaten, laat reviewers bewerken, goedkeuren of afwijzen. Goedgekeurde antwoorden worden bewaard met provenance‑metadata.

---

## 4. Stap‑voor‑stap implementatie‑gids

### 4.1 Bereid uw bewijs‑corpus voor

| Actie | Tool | Tips |
|-------|------|------|
| **Verzamelen** | Interne documentrepository (Confluence, SharePoint) | Houd één enkele bron‑van‑waarheidsmap voor compliance‑artefacten. |
| **Normaliseren** | Pandoc, eigen scripts | Converteer PDF’s, DOCX en markdown naar platte tekst; verwijder header/footer. |
| **Taggen** | YAML front‑matter, eigen metadata‑service | Voeg velden toe zoals `type: policy`, `framework: SOC2`, `last_modified`. |
| **Versiebeheer** | Git LFS of een DMS met onveranderlijke versies | Garandeert audit‑eerbaarheid van elk fragment. |

### 4.2 Bouw de vector‑index

```python
from sentence_transformers import SentenceTransformer
import faiss, json, glob, os

model = SentenceTransformer('all-MiniLM-L6-v2')
docs = []   # lijst van (id, tekst) tuples
for file in glob.glob('compliance_corpus/**/*.md', recursive=True):
    with open(file, 'r') as f:
        content = f.read()
        doc_id = os.path.splitext(os.path.basename(file))[0]
        docs.append((doc_id, content))

ids, texts = zip(*docs)
embeddings = model.encode(texts, show_progress_bar=True)

dim = embeddings.shape[1]
index = faiss.IndexFlatL2(dim)
index.add(embeddings)

faiss.write_index(index, 'compliance.index')
```

*Bewaar de mapping van vector‑IDs naar document‑metadata in een lichte NoSQL‑tabel voor snelle opzoeking.*

### 4.3 Deploy de RAG‑service

Een typische microservice‑stack:

* **FastAPI** – Verzorgt HTTP‑calls vanuit Procurize.  
* **FAISS** – In‑process vector‑search (of extern via gRPC).  
* **OpenAI / Anthropic LLM** – Generatie‑endpoint (of zelf‑gehoste LLaMA).  
* **Redis** – Cachet recente queries om latency te verlagen.

```python
from fastapi import FastAPI, Body
import openai, numpy as np

app = FastAPI()

@app.post("/answer")
async def generate_answer(question: str = Body(...)):
    q_emb = model.encode([question])
    distances, idx = index.search(q_emb, k=4)
    snippets = [texts[i] for i in idx[0]]
    prompt = f"""Question: {question}
Evidence:\n{chr(10).join(snippets)}\nAnswer (cite sources):"""
    response = openai.Completion.create(
        model="gpt-4o-mini", prompt=prompt, max_tokens=300)
    return {"answer": response.choices[0].text.strip(),
            "citations": idx[0].tolist()}
```

### 4.4 Koppel aan de Procurize‑UI

*Voeg een “Genereer met AI” knop toe naast elk vragenlijstveld.*  
Wanneer erop wordt geklikt:

1. Toon een laadbalk terwijl de RAG‑service reageert.  
2. Vul de antwoord‑textbox met het concept.  
3. Render citatie‑badges; klikken op een badge opent een preview van het bron‑document.  

### 4.5 Verificatie & continu leren

* **Human Review** – Vereis minimaal één compliance‑engineer die elk AI‑gegenereerd antwoord goedkeurt vóór publicatie.  
* **Feedback‑lus** – Leg goed‑/afkeur‑signalering vast in een “review outcomes” tabel.  
* **Fijn‑tunen** – Periodiek de LLM fijn‑tunen op goedgekeurde Q&A‑paren om hallucinaties te verminderen.  

---

## 5. Beveiligings‑ & privacy‑overwegingen

| Zorg | Maatregel |
|------|-----------|
| **Data‑lek** – Embeddings kunnen gevoelige tekst blootleggen. | Gebruik lokale embedding‑modellen; vermijd het versturen van ruwe documenten naar externe API’s. |
| **Modelinjectie** – Kwaadaardige query die het LLM probeert te misleiden. | Sanitiseer invoer, handhaaf een whitelist van toegestane vraagpatronen. |
| **Herkomstmanipulatie** – Het wijzigen van bron‑ID's na het genereren van een antwoord. | Sla bron‑ID's op in een onveranderlijk grootboek (bijv. AWS QLDB of blockchain). |
| **Regelgevende audits** – Noodzaak om AI‑gebruik aan te tonen. | Log elk RAG‑verzoek met tijdstempels, hashes van opgehaalde fragmenten en LLM‑versie. |
| **Toegangscontrole** – Alleen geautoriseerde rollen mogen RAG activeren. | Integreer met Procurize RBAC; vereis MFA voor AI‑generatie‑acties. |

---

## 6. Meten van de impact

| Metriek | Voor RAG | Na RAG | Verbetering |
|----------|----------|--------|--------------|
| Gemiddelde tijd voor conceptantwoord | 12 min | 1,8 min | 85 % reductie |
| Handmatige citatiefouten | 27 % | 4 % | 85 % reductie |
| Goedkeuringspercentage reviewer (eerste ronde) | 58 % | 82 % | +24 pp |
| Kwartaalkosten compliance | $120 k | $78 k | $42 k bespaard |

Deze cijfers tonen hoe RAG niet alleen de reactietijd versnelt, maar ook de kwaliteit van antwoorden verhoogt en de audit‑frictie verlaagt.

---

## 7. Toekomstige uitbreidingen

1. **Dynamische risicoscore** – Combineer RAG met een risico‑engine die het vertrouwen in een antwoord aanpast op basis van de leeftijd van het bewijs.  
2. **Multi‑modale retrieval** – Voeg screenshots, configuratiebestanden en zelfs Terraform‑state toe als op te halen assets.  
3. **Cross‑organisatie kennis‑grafiek** – Verbind bewijs over dochterondernemingen, waardoor wereldwijde beleidsconsistentie ontstaat.  
4. **Realtime beleids‑diff‑meldingen** – Wanneer een bron‑document wijzigt, automatisch aangetaste vragenlijst‑antwoorden markeren voor review.  

---

## 8. Checklist om te beginnen

- [ ] Consolideer alle compliance‑artefacten in één versie‑gecontroleerde repository.  
- [ ] Kies een vector‑store (FAISS, Milvus, Pinecone) en genereer embeddings.  
- [ ] Deploy een RAG‑microservice (FastAPI + LLM) achter je interne netwerk.  
- [ ] Breid de Procurize‑UI uit met “Genereer met AI” en weergave van citaten.  
- [ ] Definieer een governance‑beleid voor menselijke beoordeling en het vastleggen van feedback.  
- [ ] Pilot op een laag‑risicovragenlijstset; itereren op basis van reviewer‑feedback.  

Door dit stappenplan te volgen, kan uw organisatie overstappen van een **reactief, handmatig** vragenlijstproces naar een **proactieve, AI‑aangedreven** operatie die betrouwbare bewijzen levert met één klik.

---

## Zie ook

- [Retrieval‑Augmented Generation: The Next Wave of Enterprise AI](https://arxiv.org/abs/2005.11401)  
- [FAISS: Efficient Similarity Search and Clustering of Dense Vectors](https://github.com/facebookresearch/faiss)  
- [OpenAI Cookbook – Prompt Engineering for Retrieval‑Augmented Generation](https://github.com/openai/openai-cookbook)