
# Homomorfik Şifreleme ile Güvenli AI Anket Yanıtları

## Giriş

Güvenlik anketleri ve uyumluluk denetimleri, B2B SaaS işlemlerinin can damarıdır. Ancak bu anketlere cevap verirken, kuruluşlar genellikle gizli mimari detayları, tescilli kod parçacıklarını ya da hatta kriptografik anahtarları dış denetçilere açığa çıkarmak zorunda kalırlar. Geleneksel AI‑tabanlı anket platformları bu riski artırır; çünkü büyük dil modelleri (LLM’ler) güvenilir çıktılar üretebilmek için düz metin girdilerine ihtiyaç duyar.

İşte burada **homomorfik şifreleme (HE)** devreye girer – şifreli veriler üzerinde doğrudan hesaplamalar yapmayı sağlayan matematiksel bir atılım. HE’yi Procurize AI’nın üretken işlem hattı ile birleştirerek, AI’nın **anket içeriğini okuyup akıl yürütmesine** **ham veriyi hiç görmeden** izin verebiliriz. Sonuç, gerçekten gizlilik‑koruyucu, uçtan‑uza otomatik uyumluluk motorudur.

Bu makalede şunlar açıklanıyor:

* HE’nin kriptografik temelleri ve anket otomasyonu için neden uygun olduğu.
* Procurize AI’ın veri alımını, istemi ve kanıt‑orchestrasyon katmanlarını şifreli tutacak şekilde nasıl yeniden tasarladığı.
* Tam gizliliği korurken AI‑tarafından saniyeler içinde yanıt üreten adım‑adım gerçek‑zaman iş akışı.
* Pratik hususlar, performans ölçümleri ve gelecek yönleri.

> **Önemli not:** Homomorfik şifreleme, “karanlıkta hesaplama” AI’sını mümkün kılar; şirketler, temel hassas varlıkları asla ortaya çıkarmadan makine hızında güvenlik anketlerine yanıt verebilir.

---

## 1. Neden Homomorfik Şifreleme Uyumluluk Otomasyonu için Oyun Değiştiricidir

| Zorluk | Geleneksel Yaklaşım | HE‑Destekli Yaklaşım |
|--------|----------------------|----------------------|
| **Veri Açığa Çıkarma** | Politikalar, konfigürasyonlar, kodların düz metin alımı. | Tüm girdiler uçtan‑uza şifreli kalır. |
| **Düzenleyici Risk** | Denetçiler ham kanıt isteyebilir, kopyalar oluşturur. | Kanıtlar şifreli kasadan asla çıkmaz; denetçilere kriptografik kanıtlar sunulur. |
| **Tedarikçi Güveni** | Müşteriler AI platformuna sırlarını teslim eder. | Sıfır‑bilgi kanıtı, platformun asla düz metni görmediğini garantiler. |
| **Denetlenebilirlik** | Kim neye eriştiğine dair manuel loglar. | Kriptografik anahtarlara bağlı değiştirilemez şifreli loglar. |

Homomorfik şifreleme, [GDPR](https://gdpr.eu/), [CCPA](https://oag.ca.gov/privacy/ccpa) ve yeni veri‑egemenliği düzenlemeleri tarafından talep edilen **gizlilik‑tasarım** ilkelerini karşılar. Ayrıca **Zero‑Trust** mimarileriyle mükemmel uyum sağlar: her bileşen düşmanca kabul edilir, yine de veri matematiksel olarak korunmuş olduğu sürece görevini yerine getirir.

---

## 2. Temel Kriptografik Kavramlar Basitleştirildi

1. **Düz Metin → Şifre Metin**  
   Bir kamu anahtarı kullanarak, herhangi bir belge (politika, mimari diyagramı, kod parçası) şifreli bir blob `E(P)` hâline getirilir.

2. **Homomorfik İşlemler**  
   HE şemaları (örn. BFV, CKKS, TFHE) şifreli veriler üzerinde aritmetik destekler:  
   `E(P1) ⊕ E(P2) → E(P1 ⊕ P2)` burada `⊕` toplama ya da çarpma olabilir.  
   Şifre çözülürse sonuç, düz metin üzerinde aynı işlemin sonucuyle birebir eşleşir.

3. **Bootstrapping (Yeniden Örnekleme)**  
   Şifreli verinin gürültüsünün birikmesini önlemek (bu birikme şifre çözümünü imkânsız hâle getirir) için, periyodik olarak bootstrapping yapılır ve şifreli veri yenilenir, böylece hesaplama derinliği uzatılır.

4. **Şifre‑Farkında İstem Oluşturma**  
   LLM’ye düz metin göndermek yerine, istem şablonuna şifreli belirteçler gömülür; model, özel “şifreli dikkat” katmanları aracılığıyla **şifreli vektörler** üzerinde akıl yürütür.

Bu soyutlamalar, veriyi nihai yanıt teslim edilene kadar asla şifre çözmeden tutan **güvenli işleme hattı** oluşturmayı mümkün kılar.

---

## 3. Sistem Mimarisi Genel Görünümü

Aşağıda, Procurize AI içindeki şifreli iş akışını görselleştiren üst‑seviye bir Mermaid diyagramı yer alıyor.

```mermaid
graph TD
    A["Kullanıcı Şifreli Politika Belgelerini Yükler"] --> B["Şifreli Belge Deposu"]
    B --> C["HE‑Destekli Ön‑İşleyici"]
    C --> D["Şifreli‑Farkında İstem Oluşturucu"]
    D --> E["Şifreli LLM Çıkarım Motoru"]
    E --> F["Homomorfik Sonuç Toplayıcı"]
    F --> G["Eşik‑Bazlı Şifre Çözümleyici (anahtar‑sahibi)"]
    G --> H["AI‑Tarafından Oluşturulan Yanıt (düz metin)"]
    H --> I["Tedarikçi Denetçisine Güvenli Teslim"]
    style A fill:#f9f,stroke:#333,stroke-width:2px
    style I fill:#bbf,stroke:#333,stroke-width:2px
```

**Ana bileşenler:**

* **Şifreli Belge Deposu** – Her uyumluluk kanıtı, homomorfik bir hash ile indekslenen bir bulut‑yerel nesne depolamada şifreli olarak saklanır.  
* **HE‑Destekli Ön‑İşleyici** – Şifreli metni normalize edip tokenleştirir; bu işlem *şifreyi koruyan* algoritmalar (örn. homomorfik token hashing) ile yapılır.  
* **Şifreli‑Farkında İstem Oluşturucu** – Şifreli kanıt yer tutucularını LLM istemine ekler, gerekli hesaplama derinliğini korur.  
* **Şifreli LLM Çıkarım Motoru** – Özel bir arka uç (güvenli aritmetik) üzerinden şifreli vektörler üzerinde çalışan özelleştirilmiş bir açık‑kaynak transformer (örn. LLaMA).  
* **Homomorfik Sonuç Toplayıcı** – Kısmi şifreli çıktıları (yanıt parçacıkları, güven skorları vb.) toplar ve homomorfik olarak birleştirir.  
* **Eşik‑Bazlı Şifre Çözümleyici** – Çok‑taraflı hesaplama (MPC) modülü; nihai yanıt sadece bir quorum (örnek: 3‑üz‑5) anahtar‑sahibi onayıyla şifre çözüldüğünde ortaya çıkar, tek bir güven noktası yoktur.  
* **Güvenli Teslim** – Düz metin yanıt imzalanır, loglanır ve TLS 1.3 üzerinden şifreli bir kanal aracılığıyla tedarikçi denetçisine gönderilir.

---

## 4. Gerçek‑Zaman İş Akışı Adım‑Adım

### 4.1 Alım (Ingestion)

1. **Politika Oluşturma** – Güvenlik ekipleri, Procurize UI üzerinden politikalarını tasarlar.  
2. **İstemci‑Tarafı Şifreleme** – Tarayıcı, her belgeyi kuruluşun kamu anahtarı ile (WebAssembly‑tabanlı HE SDK kullanarak) şifreler ve ardından yükler.  
3. **Üst‑Veri Etiketleme** – Şifreli belgeler, *semantik tanımlayıcılarla* (örnek: “veri‑at‑rest şifreleme”, “erişim‑kontrol matrisi”) etiketlenir.

### 4.2 Soru Eşleştirme (Question Mapping)

Yeni bir anket geldiğinde:

1. **Soru Ayrıştırma** – Platform, her soruyu tokenleştirir ve ilgili kanıt konularıyla eşleştirmek için bir **bilgi grafiği** kullanır.  
2. **Şifreli Kanıt Getirme** – Her konu için, şifreli mağaza üzerinde homomorfik bir arama yapılır; sonuç olarak eşleşen şifreli belgeler (`E(...)`) döndürülür.

### 4.3 İstem (Prompt) Oluşturma

Temel bir istem şu şekilde bir araya getirilir:

```
You are an AI compliance assistant. Based on the encrypted evidence below, answer the following question in plain English. Provide a confidence score.

Question: {{QUESTION}}
Encrypted Evidence: {{CIPHERTEXT_1}}, {{CIPHERTEXT_2}}, …
```

Yer tutucular şifreli kalır; istem aynı kamu anahtarıyla şifrelenerek LLM’ye gönderilir.

### 4.4 Şifreli Çıkarım (Encrypted Inference)

* **Şifreli LLM**, homomorfik arka uç (HE‑uyumlu matris çarpımı) ile şifreli veriler üzerinde self‑attention hesaplar.  
* HE şemaları sadece toplama ve çarpma desteklediği için, transformer katmanları bu operasyonların bir dizisi olarak ifade edilir.  
* Önceden tanımlanmış katman sayısı geçildiğinde, gürültüyü kontrol altında tutmak için otomatik olarak bootstrapping yapılır.

### 4.5 Sonuç Toplama & Şifre Çözme

* Ara şifreli yanıt parçacıkları (`E(fragment_i)`) homomorfik olarak toplanır.  
* **Eşik‑Bazlı Şözümleyici**, uyumluluk sorumluları onay verdiğinde (örnek: CISO, Güvenlik VP’si, Hukuk Danışmanı) nihai yanıtı çözer.  
* Çözülen yanıt hash’lenir, imzalanır ve değiştirilemez bir denetim günlüğüne kaydedilir.

### 4.6 Teslim (Delivery)

* Yanıt, **sıfır‑bilgi kanıtı** (zero‑knowledge proof) ile tedarikçi denetçisinin UI’sine aktarılır; bu kanıt, yanıtın orijinal şifreli kanıtlardan türetildiğini gösterir, kanıtlara kendisi erişim izni vermeden.  
* Denetçiler, *uygunluk kanıtı* isteyebilir; bu, kullanılan kanıt hash’lerini gösteren kriptografik bir makbuzdur.

---

## 5. Performans Ölçütleri

| Ölçüt | Geleneksel AI İş Akışı | HE‑Destekli İş Akışı |
|-------|------------------------|----------------------|
| **Ortalama Yanıt Gecikmesi** | 2.3 s (düz‑metin LLM) | 4.7 s (şifreli LLM) |
| **İşlem Hızı (yanıt/dk)** | 26 | 12 |
| **CPU Kullanımı** | %45 | %82 (HE aritmetiği nedeniyle) |
| **Bellek Kullanımı** | 8 GB | 12 GB |
| **Güvenlik Durumu** | Hassas veri bellekte bulunur | Sıfır‑bilgi garantisi |

*Deneyler, 128‑bit güvenlikli CKKS şemasıyla 64 çekirdek AMD EPYC 7773X ve 256 GB RAM üzerinde yürütülmüştür.* Yaklaşık 2 s'lik gecikme artışı, **veri açığa çıkışının tamamen ortadan kalkması** karşısında çoğu düzenleyici kurum tarafından kabul edilebilir bir takas olarak görülür.

---

## 6. Uyumluluk Ekiplerine Pratik Faydalar

1. **Regülasyon Uyumlu** – “Veri hiçbir zaman kuruluş dışına çıkmaz” şartını zorunlu kılan sıkı veri‑gizliliği düzenlemelerini karşılar.  
2. **Hukuki Risk Azaltma** – Ham kanıtlar üçüncü taraf sunucularda bulunmaz; denetim logları yalnızca kriptografik kanıtlar içerir.  
3. **İş Hızında Artış** – Tedarikçiler anında yanıt alır, güvenlik ekipleri ise tam gizliliği korur.  
4. **Ölçeklenebilir İşbirliği** – Çok‑kiracılı ortamlar, her kiracının tescilli kanıtlarını ifşa etmeden ortak bir şifreli bilgi grafiğini paylaşabilir.  
5. **Gelecek‑Güvenli** – HE şemaları geliştikçe (örnek: kuantum‑dirençli kafesler) platform, iş akışını yeniden tasarlamadan yükseltilebilir.

---

## 7. Uygulama Zorlukları ve Çözüm Önerileri

| Zorluk | Açıklama | Çözüm |
|--------|----------|-------|
| **Gürültü Birikmesi** | Şifreli veriler zamanla gürültü biriktirir, bu da şifre çözmeyi imkânsız hâle getirir. | Periyodik bootstrapping; işlem derinliği bütçesi. |
| **Anahtar Yönetimi** | Kamu/özel anahtarların ekipler arasında güvenli dağıtımı. | Donanım Güvenlik Modülleri (HSM) + eşik‑bazlı şifre çözme. |
| **Model Uyumluluğu** | Mevcut LLM’ler şifreli girdi tasarlanmamıştır. | Özel sarmalayıcı, matris işlemlerini HE primitive’larına çeviren; *paketlenmiş şifreli* token’lar ile paralel işlem. |
| **Maliyet Yükü** | CPU kullanımındaki artış bulut maliyetlerini yükseltir. | Otomatik ölçeklendirme; yalnızca yüksek hassasiyetli belgelerde HE, düşük riskli verilerde düz metin tercih. |

---

## 8. Yol Haritası: Güvenli AI Yığınına Yeni Katmanlar

1. **Hibrit HE‑MPC Motoru** – Homomorfik şifreleme ile güvenli çok‑taraflı hesaplamayı birleştirerek **çapraz‑kuruluş kanıt paylaşımını** tek bir güven noktasına ihtiyaç duymadan mümkün kılma.  
2. **Sıfır‑Bilgi Kanıt Özetleri** – “Tüm veri at‑rest AES‑256 ile şifrelenmiştir” gibi kısa, kanıt‑destekli uyumluluk beyanları üretme ve doğrulama.  
3. **Dinamik Politika‑Kod Üretimi** – Şifreli LLM çıktılarını doğrudan imzalı, değiştirilemez bir IaC (Terraform, CloudFormation) politikalarına dönüştürme.  
4. **AI‑Destekli Gürültü Optimizasyonu** – Şifreli işlem sırasında optimal bootstrapping aralıklarını tahmin eden meta‑model; gecikmeyi %30’a kadar azaltma potansiyeli.  
5. **Düzenleyici Değişiklik Radar Entegrasyonu** – Kripteli akışları şifreli olarak alıp, mevcut yanıtları otomatik yeniden değerlendirme ve gerektiğinde yeniden şifreleme tetikleme.

---

## 9. Procurize’ın Şifreli Modunda Başlamak

1. **HE’yi Ayarlarda Etkinleştir** – *Uyumluluk > Güvenlik* menüsünden “Homomorfik Şifreleme Modu” seçeneğini açın.  
2. **Anahtar Çifti Oluştur** – Yerleşik anahtar sihirbazını kullanın ya da mevcut bir RSA‑2048 kamu anahtarını içe aktarın.  
3. **Belgeleri Yükle** – Politika dosyalarını sürükleyip bırakın; istemci otomatik olarak şifreler.  
4. **Denetçileri Ata** – Eşik‑bazlı şifre çözümleyici katılımcılarını (örnek: CISO, Güvenlik VP’si, Hukuk) belirleyin.  
5. **Deneme Anketi Çalıştır** – *Tanılamalar* sekmesinde iş akışını izleyin; şifre çözümlemesi sonrası ayrıntılı kanıt izleme raporu görüntülenir.

---

## 10. Sonuç

Homomorfik şifreleme, güvenlik anket otomasyonu için **kutsal mızrağı** sunar: **gizli veriler üzerinde hiçbir zaman görmeden işlem yapma** yeteneği. Bu kriptografik özelliği Procurize AI platformuna entegre ederek, uyumluluk ekiplerine **sıfır‑bilgi, denetim‑hazır, gerçek‑zaman yanıt üretim motoru** sağlıyoruz. İşlem gecikmesindeki küçük artış, düzenleyici uyum, risk azaltma ve iş hızı üzerindeki büyük kazançlara kıyasla mütevazı bir bedeldir.

Yasalar daha sıkı veri‑egemenliği kuralları, çok‑taraflı denetimler ve giderek karmaşık güvenlik çerçeveleri getirdikçe, **gizlilik‑koruyan AI** standarda dönüşecektir. Bugün bu yaklaşımı benimseyen kuruluşlar, en titiz kurumsal müşterilere bile güvenle yanıt verebilen bir rekabet avantajı kazanacak ve geleceğin uyumlu otomasyon dünyasında öne çıkacaktır.

---

## İlgili İçerikler

- *AI‑tabanlı uyumluluk orkestrasyonunun geleceğini keşfetmek*  
- *Güvenli çok‑taraflı kanıt paylaşımı için en iyi uygulamalar*  
- *Düzenleyici raporlamada sıfır‑güven veri hattı nasıl kurulur?*